De les over hacken voor het primair onderwijs van HackShield draagt aantoonbaar bij aan specifieke onderdelen van de digitale weerbaarheid van kinderen. Dat blijkt uit onafhankelijk onderzoek van Hogeschool Saxion *.
Het onderzoek richtte zich op de module Online Grenzen, één van de veertien lesmodules binnen het HackShield-programma. Deze klassikale quest wordt door leerlingen gemiddeld beoordeeld met een 7,1 en als leuk en interessant ervaren.
Aantoonbare effecten op kennis, vertrouwen en houding
Uit het onderzoek blijkt dat de les over hacken op meerdere onderdelen van de cyberweerbaarheid duidelijke positieve effecten heeft. Zo is er een aantoonbare toename in kennis over hacken en digitale veiligheidsmaatregelen, zoals het gebruik van sterke wachtwoorden en firewalls. Ook neemt het vertrouwen in eigen kunnen (zelfeffectiviteit) toe: kinderen hebben na het spelen van de quest meer vertrouwen in hun vermogen om zich te beschermen tegen hacken. Daarnaast beoordelen zij beschermende maatregelen na afloop als nuttiger (responseffectiviteit). Ook verwachten zij vaker dat leeftijdsgenoten cyberweerbaar gedrag vertonen. Deze uitkomsten sluiten aan bij wetenschappelijke inzichten over gedragsverandering: het combineren van duidelijke risico’s met concrete handelingsperspectieven kan aantoonbaar bijdragen aan specifieke elementen van cyberweerbaarheid.
Geen effect op cyberpesten, wel richting voor verbetering
Binnen hetzelfde onderzoek is ook gekeken naar effecten op cyberpesten. Op dit onderwerp zijn geen positieve effecten vastgesteld. De resultaten bieden volgens Stichting HackShield wel waardevolle aanknopingspunten voor verdere doorontwikkeling van de les en het programma als geheel. “Dit onderzoek helpt ons precies te zien waar HackShield aantoonbaar effect heeft en waar we moeten verbeteren,” zegt Astrid Oosenbrug, directeur a.i. van Stichting HackShield. “Het geeft ons een stevig, theoretisch onderbouwd kader om het programma verder te ontwikkelen en ook op andere onderdelen te versterken.”
Groot bereik en maatschappelijke relevantie
Het programma van HackShield bereikt inmiddels honderdduizenden kinderen en wordt breed ingezet door gemeenten, politie en onderwijsinstellingen. In het afgelopen kwartaal namen ruim 160.000 kinderen deel aan activiteiten rondom veilig gamen, waarvan 85.000 kinderen actief hun ervaringen en inzichten deelden over hun digitale leefwereld. Door die schaal is HackShield meer dan alleen een educatief instrument. Het programma biedt ook waardevolle inzichten in hoe kinderen online risico’s beleven en welke ondersteuning zij nodig hebben.
Oproep tot structurele voorziening
“Elk kind leert zwemmen voordat het het diepe in gaat. Voor de digitale wereld zou dat niet anders moeten zijn,” aldus Oosenbrug. “Je wilt kinderen voorbereiden op online risico’s en hen niet bang maken, maar juist sterker en bewuster maken. Dit onderzoek laat zien dat gerichte interventies aantoonbaar effect kunnen hebben op hoe kinderen online risico’s herkennen en ermee omgaan.” * Dit onderzoek is uitgevoerd door onderzoekers van het lectoraat Online Weerbaarheid van Hogeschool Saxion, aangesloten bij het Expertisenetwerk Cyberweerbaar NL. Dit effectonderzoek is uitgevoerd in opdracht van de ministeries van Justitie en Veiligheid en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, onder leiding van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (het CCV). Het onderzoeksrapport kan hier gelezen worden.
